Post Gas
Post Gas (z ang. gaz końcowy, zwany też gazem dogaszającym lub opóźnieniem wyłączenia gazu) to funkcja spawarek MIG/MAG i TIG polegająca na kontynuowaniu przepływu gazu osłonowego przez określony czas po wygaszeniu łuku elektrycznego. Mimo że łuk przestaje jarzyć się w chwili zwolnienia wyzwalacza, gaz nadal wypływa z dyszy uchwytu przez kilka sekund, otulając stygnące jeziorko spawalnicze, lico spoiny oraz – w metodzie TIG – nagrzaną elektrodę wolframową. Bez tej funkcji strefa zakończenia spoiny i elektroda byłyby natychmiast wystawione na kontakt z tlenem i azotem atmosferycznym, co prowadzi do utleniania, porowatości i degradacji materiałów eksploatacyjnych.
Na czym polega działanie Post Gas?
W momencie zwolnienia wyzwalacza układ sterowania spawarki wysyła sygnał wyłączający podajnik drutu i odcinający prąd spawania, natomiast elektrozawór gazu pozostaje otwarty przez zaprogramowany czas Post Gas. Przez ten krótki okres ciągły strumień gazu osłonowego (argonu, mieszanki Ar/CO₂ lub Ar/He) tworzy nad tężejącym jeziorkiem spawalniczym ochronną atmosferę inertną, zapobiegającą reakcji gorącego metalu z powietrzem.
Zjawisko ma szczególne znaczenie termiczne – temperatura lica spoiny bezpośrednio po zgaszeniu łuku może nadal przekraczać 800–1000°C, czyli zakres, w którym stal węglowa ulega intensywnemu utlenianiu, stal nierdzewna traci odporność korozyjną w wyniku sensybilizacji chromu, a aluminium tworzy twardą warstwę Al₂O₃ blokującą kolejne przejścia w spawaniu wielościegowym. Gaz Post Gas chłodzi i jednocześnie izoluje spoinę podczas tego krytycznego okresu stygnięcia.
W metodzie TIG (141 wg PN-EN ISO 4063) funkcja Post Gas pełni podwójną rolę – oprócz ochrony spoiny zabezpiecza elektrodę wolframową przed utlenianiem podczas jej stygnięcia po gaszeniu łuku wysokoczęstotliwościowego. Utleniona elektroda traci geometrię końcówki roboczej, zwiększa rozproszenie łuku i wymaga ponownego ostrzenia, co generuje straty czasu i materiału.
Czas Post Gas jest parametrem programowalnym w panelu spawarki i różni się w zależności od metody, materiału i natężenia prądu. Wyraża się go w sekundach i zazwyczaj mieści się w zakresie 0,5–15 s, choć niektóre urządzenia profesjonalne umożliwiają ustawienie nawet do 25 sekund przy spawaniu stopów tytanu i innych materiałów reaktywnych.
Zastosowanie i zalety
Post Gas jest niezbędny zawsze, gdy spawany materiał jest podatny na utlenianie w podwyższonej temperaturze i gdy wymagana jest wysoka jakość powierzchni spoiny bez śladów utlenienia. Szczególnie krytyczny jest przy spawaniu stali nierdzewnych, aluminium, tytanu, miedzi oraz stopów niklu, gdzie nawet krótkotrwały kontakt z powietrzem pozostawia widoczne przebarwienia lub pogarsza właściwości mechaniczne i korozyjne złącza.
Kluczowe zalety funkcji Post Gas:
- Ochrona przed porowatością powierzchniową: Ciągły przepływ gazu po zgaszeniu łuku zapobiega wchłanianiu azotu i tlenu przez ciekłe jeziorko podczas jego krzepnięcia, eliminując jedną z głównych przyczyn powstawania porów gazowych w końcowej strefie spoiny.
- Zachowanie odporności korozyjnej stali nierdzewnych: Ochrona atmosferą inertną podczas stygnięcia poniżej 600°C zapobiega sensybilizacji austenitu – wytrącaniu węglików chromu na granicach ziaren – co chroni stal nierdzewną przed korozją wżerową w strefie zakończenia ściegu.
- Wydłużenie trwałości elektrod wolframowych w TIG: Nieutleniona elektroda zachowuje geometrię końcówki przez wielokrotnie więcej jarzień łuku, redukując częstotliwość ostrzenia i koszty materiałów eksploatacyjnych.
- Lepsza jakość wizualna spoiny: Spoina pozbawiona śladów utleniania nie wymaga dodatkowego trawienia chemicznego (pędzlowania pastą trawiącą) przy odbiorze estetycznym – istotne w spawaniu mebli, urządzeń gastronomicznych i instalacji sanitarnych ze stali nierdzewnej.
Wskazówki praktyczne
Czas Post Gas należy dostosować do natężenia prądu spawania – im wyższy prąd, tym więcej energii cieplnej zgromadzonej w spoinie i tym dłużej powierzchnia pozostaje w niebezpiecznej strefie temperaturowej. Stosuj orientacyjną zasadę: 1 sekunda Post Gas na każde 10 A prądu spawania jako punkt wyjścia i koryguj na podstawie obserwacji barwy stygnącej spoiny. Dla stali nierdzewnej przy prądzie 150 A minimalny bezpieczny Post Gas wynosi zatem ok. 8–10 sekund.
Najczęstszy błąd to ustawienie Post Gas na wartość zero w trybie ekonomii gazu przy spawaniu stali węglowej i przenoszenie tej samej konfiguracji bez korekty do spawania stali nierdzewnych. Stali nierdzewnych nigdy nie spawaj bez aktywnego Post Gas – nawet krótkie utlenienie strefy zakończenia ściegu trwale osłabia ochronę pasywną, czego nie naprawia się polerowanie ani szczotkowanie.
Powiązane hasła:
- Pre Gas – komplementarna funkcja podawania gazu przed zajarzeniem łuku, tworząca osłonę atmosferyczną przed pierwszym kontaktem drutu z materiałem
- 2T/4T – tryby wyzwalacza uchwytu spawalniczego, w których czas Post Gas aktywowany jest automatycznie po każdym zakończeniu cyklu spawania
- Spawanie TIG – metoda, w której Post Gas chroni jednocześnie spoinę i elektrodę wolframową, czyniąc tę funkcję absolutnie niezbędną
Sprawdź profesjonalne spawarki MIG/MAG i TIG z regulowanym czasem Post Gas w ofercie Spawalnictwo24.pl i chroń każdą spoinę od pierwszego do ostatniego milimetra.